Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej wyrobów czekoladowych: czekolad, czekoladek (pralinek), wyrobów czekoladowanych (w czekoladzie) oraz kakao z uwzględnieniem produktów z grupy Premium, na zgodność z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz deklaracjami producentów.

II. ZAKRES KONTROLI

Kontrolę przeprowadzono w 37 podmiotach gospodarczych (tj. 72,5 % zarejestrowanych w WIJHARS), prowadzących działalność na terenie 11 województw.

Kontrolą objęto:

- w zakresie oceny organoleptycznej i parametrów fizykochemicznych 1 – 106 partii wyrobów czekoladowych i kakao, o łącznej masie 244,5 t,

- w zakresie znakowania – 153 partie wyrobów cukierniczych i ciastkarskich, o łącznej masie 278,6 t.

Spośród skontrolowanych partii wyrobów czekoladowych 24 partie, o łącznej masie 49,6 t,  należały do produktów z grupy Premium, tj. posiadały znak jakości PDŻ, określenie Premium w pobliżu nazwy wyrobu lub wyróżniające na rynku szczególne cechy, np. czekolada o zwiększonej zawartości masy kakaowej lub wyrób wyprodukowany ekologicznymi metodami.


 III. WYNIKI KONTROLI

ocena organoleptyczna

Wszystkie skontrolowane partie wyrobów czekoladowych i kakao posiadały prawidłowe cechy organoleptyczne.

parametry fizykochemiczne

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku 7 partii wyrobów czekoladowych (6,6 % skontrolowanych w tym zakresie partii), o łącznej masie 3,0 t (1,2 % skontrolowanej masy).

Nieprawidłowości w odniesieniu do deklaracji producenta:

- zaniżona do 4,5 p.p. zawartość kuwertury w 3 partiach wyrobów czekoladowanych (w czekoladzie),

- zawyżona o 0,4 p.p. wilgotność w 1 partii czekolady do picia o obniżonej zawartości tłuszczu,

- zaniżona o 18,8 p.p. zawartość suchej masy w nadzieniu w 1 partii czekoladek (pralin),

- zaniżona o 5,4 p.p. zawartość cukrów ogółem w 1 partii czekolady nadziewanej,

- zaniżona o 1,2 p.p. zawartość tłuszczu w nadzieniu w 1 partii czekolady nadziewanej.

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku:

18,8% skontrolowanych partii wyrobów czekoladowanych (w czekoladzie),
33,3% skontrolowanych partii czekolad nadziewanych, 50,0% skontrolowanych partii czekolady do picia o obniżonej zawartości tłuszczu oraz 5,6 % skontrolowanych partii czekoladek (pralin).

W przypadku skontrolowanych partii kakao nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych i parametrów fizykochemicznych.

znakowanie

Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w przypadku 57 partii wyrobów cukierniczych i ciastkarskich (37,3 % skontrolowanych wyrobów), o łącznej masie 72,9 t (26,2 % skontrolowanej masy).

Nieprawidłowości dotyczyły, m. in.:

niewłaściwie podanego wykazu składników, np. brak wyszczególnienia w wykazie wszystkich składników użytych w produkcji wyrobu; podanie składników w nieprawidłowej kolejności (bez zachowania porządku malejącego wg ich masy), braku wskazania pełnej nazwy składnika alergennego, tj. w składzie wymieniono m.in. „lecytynę” bez wskazania źródła jej pochodzenia, podczas gdy faktycznie stosowana była „lecytyna sojowa” pochodząca ze składnika alergennego, podania na opakowaniu produktu jedynie nazwy fantazyjnej nie precyzującej rodzaju danego wyrobu, np. „Maxy o smaku …”, przy jednoczesnym braku dodatkowego opisu środka spożywczego umożliwiającego jego odróżnienie od innych produktów,
stosowania w oznakowaniu informacji wprowadzających konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym:

̶  rodzaju i składu poprzez użycie nazwy „… - Czekoladki z wiśnią w likierze”, sugerującej, iż nadzienie składa się z wiśni i likieru, a faktycznie w wykazie składników nie wyszczególniono likieru, a jedynie „alkohol”,

̶ miejsca pochodzenia poprzez umieszczenie na opakowaniu środka spożywczego wyprodukowanego na Węgrzech i opakowanego w Polsce informacji: „Wyprodukowano w Polsce, UE”,

̶ braku w oznakowaniu czekoladek (pralinek) dodatkowego określenia informującego, iż czekolada użyta w produkcji pralin zawiera tłuszcze roślinne inne niż tłuszcz kakaowy, tj.: „oprócz tłuszczu kakaowego zawiera tłuszcze roślinne”.


IV. SANKCJE

W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli nieprawidłowościami wojewódzcy inspektorzy JHARS:

wydali 32 decyzje administracyjne, w tym:

21 decyzji na podstawie art. 29 ustawy o jhars, nakazujących poddanie 21 partii artykułów rolno-spożywczych zabiegom prawidłowego znakowania;

11 decyzji na podstawie art. 40 a ust. 1 ustawy o jhars, w celu wymierzenia kar pieniężnych, w łącznej kwocie 14 891,7 zł, w tym:

–    8 decyzji, w łącznej kwocie 10 391,7 zł, za wprowadzanie do obrotu artykułów o niewłaściwej jakości handlowej,

–    3 decyzje, w łącznej kwocie 4 500 zł, za wprowadzanie do obrotu artykułów zafałszowanych,

na osoby odpowiedzialne nałożyli 4 mandaty karne, na łączną kwotę 700 zł, za brak zgłoszenie przez producenta prowadzenia działalności gospodarczej do właściwego miejscowo Wojewódzkiego Inspektora JHARS.

Ponadto wojewódzkie inspektoraty JHARS wydały 12 zaleceń pokontrolnych.

V. PODSUMOWANIE I WNIOSKI

Wyniki kontroli wykazały najwięcej nieprawidłowości w zakresie znakowania opakowań. Stwierdzono, że nieprawidłowo oznakowanych było 37,3 % skontrolowanych partii wyrobów cukierniczych i ciastkarskich. Mniejszy udział nieprawidłowości stwierdzono w zakresie parametrów fizykochemicznych, które dotyczyły 6,6% skontrolowanych partii wyrobów czekoladowych. Nie wykryto nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych. Nie stwierdzono nieprawidłowości w przypadku skontrolowanych partii kakao. 

Spośród skontrolowanych wyrobów czekoladowych należących do grupy Premium wszystkie partie spełniały wymagania w zakresie parametrów fizykochemicznych, natomiast 31,8% partii tych wyrobów było nieprawidłowo oznakowanych.

Poprzednia kontrola tej grupy produktów odbyła się w IV kwartale 2009 roku i była nakierowana na wyroby czekoladowe ale skontrolowano także wyroby ciastkarskie oraz cukierki. Porównując wyniki obu kontroli obserwujemy, iż procent partii, w przypadku których stwierdzono nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych zmalał o 2,1 p.p., a w przypadku partii o niewłaściwych parametrach fizykochemicznych o 12,1 p.p.

Stwierdzono natomiast, iż w porównaniu do wyników kontroli z 2009 roku, procent partii nieprawidłowo oznakowanych w tej grupie produktów wzrósł prawie dwukrotnie, tj. o 18,2 p.p. (Wykres 1).

Wzrost poziomu nieprawidłowości w zakresie znakowania wyrobów cukierniczych, a także ujawnione niezgodności w tym zakresie wśród produktów Premium, wyróżniających się na półce sklepowej jako wyroby wysokiej jakości, jest podstawą do przeprowadzania dalszych kontroli jakości handlowej tej grupy produktów.